TFP Φωτογράφιση στην Ελλάδα: Πώς να Βρεις Μοντέλα, Τι Είναι το Model Release και Τι Ισχύει Νομικά

Τι είναι η TFP φωτογράφιση

Η TFP φωτογράφιση είναι ένας από τους πιο δημιουργικούς τρόπους για έναν φωτογράφο να εξελίξει το portfolio του, να δοκιμάσει νέες ιδέες και να συνεργαστεί με μοντέλα και άλλους δημιουργούς χωρίς την κλασική σχέση πελάτη και επαγγελματικής αμοιβής.

Ο όρος TFP προέρχεται από το «Time For Prints» και περιγράφει μια συνεργασία όπου οι συμμετέχοντες ανταλλάσσουν χρόνο, εργασία και δημιουργική συνεισφορά με τελικό αποτέλεσμα τις φωτογραφίες που παράγονται.

Ακούγεται απλό. Και συνήθως είναι.

Μέχρι τη στιγμή που κάποιος ρωτήσει: «Ποιος μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτές τις φωτογραφίες και πού;».

Εκεί ξεκινά το πραγματικό ενδιαφέρον.

Μια TFP συνεργασία δεν αφορά μόνο το shooting. Αφορά το τι έχει συμφωνηθεί πριν από αυτό, τον τρόπο με τον οποίο θα χρησιμοποιηθούν οι εικόνες, τα δικαιώματα κάθε πλευράς και, σε αρκετές περιπτώσεις, τη συγκατάθεση του μοντέλου για τη δημοσίευση ή τη συγκεκριμένη χρήση της εικόνας του.

Η φωτογραφία τελειώνει όταν πατήσεις το shutter. Η συνεργασία, όμως, συνεχίζεται και μετά τη λήψη

Σε αυτόν τον οδηγό θα δούμε τι σημαίνει TFP φωτογράφιση στην Ελλάδα, πώς μπορεί ένας φωτογράφος να βρει κατάλληλα μοντέλα, πώς πρέπει να οργανώσει μια συνεργασία και τι είναι το Model Release.

Παράλληλα, θα εξετάσουμε τα βασικά ζητήματα γύρω από τη χρήση και τη δημοσίευση των φωτογραφιών, τα δικαιώματα φωτογράφου και μοντέλου, καθώς και τα σημεία στα οποία μια δημιουργική συνεργασία μπορεί να χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή.

Για έναν φωτογράφο, άλλωστε, μια καλή TFP φωτογράφιση δεν είναι απλώς ένας τρόπος να δημιουργήσει μερικές ακόμη εικόνες για το portfolio του.

Είναι ένας τρόπος να διαμορφώσει την προσωπική του οπτική.

Από την επιλογή του μοντέλου και του location μέχρι τον φωτισμό, τη σύνθεση και την τελική επεξεργασία, κάθε απόφαση συμβάλλει στην εικόνα που θέλει να επικοινωνήσει. Σε ένα portrait project, για παράδειγμα, η σχέση φωτογράφου και θέματος είναι εξίσου σημαντική με τον τεχνικό εξοπλισμό. Η προσέγγιση αυτή συνδέεται άμεσα και με το visual storytelling, όπου η φωτογραφία δεν λειτουργεί απλώς ως όμορφη εικόνα αλλά ως μέρος μιας μεγαλύτερης οπτικής αφήγησης.

Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι απλώς να βρεις ένα μοντέλο και να κάνεις μια φωτογράφιση.

Είναι να δημιουργήσεις μια συνεργασία στην οποία όλοι γνωρίζουν από πριν τι δημιουργούν, τι παραδίδεται και πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί το τελικό αποτέλεσμα.

Και αυτό είναι το σημείο από το οποίο ξεκινά μια πραγματικά σωστά οργανωμένη TFP φωτογράφιση.

Πώς να Βρεις Μοντέλα για TFP Φωτογράφιση στην Ελλάδα

Η εύρεση μοντέλων για TFP φωτογράφιση στην Ελλάδα δεν χρειάζεται να ξεκινά από επαγγελματικά agencies ή μεγάλες παραγωγές. Για έναν φωτογράφο που θέλει να δημιουργήσει νέο portfolio, υπάρχουν αρκετοί τρόποι να έρθει σε επαφή με ανθρώπους που ενδιαφέρονται να συνεργαστούν δημιουργικά.

Το σημαντικότερο, όμως, δεν είναι να βρεις απλώς κάποιον που θέλει να φωτογραφηθεί. Είναι να βρεις το κατάλληλο άτομο για το project που έχεις στο μυαλό σου.

Το σωστό μοντέλο δεν είναι απαραίτητα το πιο έμπειρο. Είναι αυτό που ταιριάζει στην ιστορία που θέλεις να πεις

Social Media και Φωτογραφικές Κοινότητες

Τα social media αποτελούν ίσως το πιο άμεσο σημείο αναζήτησης. Instagram, Facebook groups και online κοινότητες φωτογράφων και μοντέλων μπορούν να φέρουν σε επαφή ανθρώπους που αναζητούν συνεργασίες.

Αντί όμως για ένα γενικό μήνυμα όπως «θέλεις TFP;», είναι προτιμότερο να παρουσιάσεις από την αρχή την ιδέα σου.

Ένα σύντομο moodboard, μερικές εικόνες αναφοράς ή ένα ξεκάθαρο concept δείχνουν ότι πρόκειται για οργανωμένη φωτογράφιση και όχι για μια πρόχειρη πρόσκληση.

Αναζήτηση Μέσα από Προηγούμενες Συνεργασίες

Ένας ακόμη αποτελεσματικός τρόπος είναι το networking.

Ένα μοντέλο με το οποίο συνεργάστηκες καλά μπορεί να σε φέρει σε επαφή με άλλο μοντέλο. Ένας makeup artist μπορεί να γνωρίζει ανθρώπους που ενδιαφέρονται για portfolio collaborations. Ένας stylist ή ένας άλλος φωτογράφος μπορεί να γίνει η αφετηρία για την επόμενη δημιουργική ομάδα.

Έτσι δημιουργείται σταδιακά ένα δίκτυο συνεργατών, το οποίο συχνά αξίζει περισσότερο από μια μεμονωμένη αναζήτηση.

Επιλέγοντας το Κατάλληλο Μοντέλο για το Concept

Πριν αναζητήσεις μοντέλο, πρέπει να έχεις ξεκαθαρίσει τι θέλεις να φωτογραφίσεις.

Ένα cinematic portrait, ένα fashion editorial και ένα φυσικό outdoor portrait μπορεί να απαιτούν εντελώς διαφορετική προσέγγιση.

Η επιλογή του μοντέλου πρέπει επομένως να συνδέεται με το concept, το styling, την τοποθεσία και την αισθητική που θέλεις να δημιουργήσεις.

Αυτό θα κάνει και την επικοινωνία σου πιο συγκεκριμένη.

Αντί να ζητάς απλώς «ένα μοντέλο για φωτογράφιση», παρουσιάζεις μια πραγματική δημιουργική πρόταση.

Πώς να Προσεγγίσεις Ένα Μοντέλο για TFP Συνεργασία

Το πρώτο μήνυμα μπορεί να καθορίσει σε μεγάλο βαθμό αν θα προχωρήσει μια συνεργασία.

Ένα σωστό μήνυμα πρέπει να είναι σύντομο αλλά συγκεκριμένο. Ο φωτογράφος καλό είναι να συστήνεται, να εξηγεί τι θέλει να δημιουργήσει, πού περίπου θα γίνει η φωτογράφιση και τι ακριβώς προτείνει ως συνεργασία.

Δεν χρειάζεται υπερβολική τυπικότητα. Χρειάζεται σεβασμός και σαφήνεια.

Αν έχεις portfolio, είναι χρήσιμο να το δείξεις. Το μοντέλο θέλει να γνωρίζει ποιος βρίσκεται πίσω από την πρόταση και τι είδους φωτογραφίες μπορεί να περιμένει.

Το ίδιο ισχύει και αντίστροφα: πριν συμφωνήσεις μια συνεργασία, δες τη δουλειά του μοντέλου και προσπάθησε να καταλάβεις αν το συγκεκριμένο πρόσωπο ταιριάζει πραγματικά στο project.

Η TFP συνεργασία ξεκινά από την επικοινωνία. Αν το πρώτο μήνυμα είναι ασαφές, δύσκολα θα γίνει ξεκάθαρη η συνεργασία αργότερα

Τι Πρέπει να Περιλαμβάνει η Πρώτη Επικοινωνία

Ένα αρχικό μήνυμα μπορεί να αναφέρει:

• ποιος είσαι και τι είδους φωτογραφία κάνεις
• ποιο είναι το concept
• πότε και πού περίπου θα γίνει η φωτογράφιση
• ότι πρόκειται για TFP συνεργασία
• τι ακριβώς θα παραδοθεί μετά τη φωτογράφιση
• πού σκοπεύεις να χρησιμοποιήσεις τις φωτογραφίες
• αν συμμετέχουν άλλοι δημιουργοί

Δεν χρειάζεται να λυθούν όλα μέσα στο πρώτο μήνυμα. Χρειάζεται όμως να μην υπάρχουν βασικές πληροφορίες που αποκρύπτονται και εμφανίζονται αργότερα.

Τι Πρέπει να Συμφωνήσετε Πριν από την TFP Φωτογράφιση

Αφού βρεθεί το κατάλληλο μοντέλο, η επόμενη φάση είναι η οργάνωση της συνεργασίας.

Εδώ είναι σημαντικό να ξεχωρίσουμε δύο πράγματα: τη δημιουργική συμφωνία και τη συμφωνία σχετικά με τη χρήση των φωτογραφιών.

Στο δημιουργικό κομμάτι συζητάτε το concept, το styling, το location, τη διάρκεια και τον τρόπο που θα πραγματοποιηθεί το shooting.

Στο δεύτερο κομμάτι πρέπει να ξεκαθαριστεί τι θα γίνει με τις τελικές εικόνες.

Θα χρησιμοποιηθούν μόνο στα portfolios; Θα δημοσιευθούν στα social media; Θα μπουν στην ιστοσελίδα του φωτογράφου; Μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε διαγωνισμούς ή εκθέσεις; Υπάρχει περίπτωση να χρησιμοποιηθούν μελλοντικά για εμπορικό σκοπό;

Όσο πιο συγκεκριμένες είναι οι απαντήσεις, τόσο μικρότερη είναι η πιθανότητα παρεξήγησης.

Η συμφωνία αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική επειδή η TFP φωτογράφιση δεν σημαίνει από μόνη της ότι όλες οι χρήσεις των φωτογραφιών επιτρέπονται αυτόματα.

Το τι μπορεί να κάνει κάθε πλευρά εξαρτάται από τα δικαιώματα που υπάρχουν και, κυρίως, από όσα έχουν συμφωνηθεί.

TFP και Επαγγελματισμός: Τι Περιμένει το Μοντέλο από τον Φωτογράφο

Μια καλή TFP συνεργασία δεν είναι μονόπλευρη.

Ο φωτογράφος δεν προσφέρει απλώς «ωραίες φωτογραφίες». Προσφέρει μια οργανωμένη δημιουργική εμπειρία και οφείλει να αντιμετωπίζει το μοντέλο με τον ίδιο επαγγελματισμό που θα απαιτούσε από έναν πελάτη ή συνεργάτη.

Αυτό σημαίνει σωστή επικοινωνία, συνέπεια στα συμφωνημένα ωράρια, κατάλληλο χώρο, σαφή ενημέρωση για το concept και σεβασμό στα όρια του μοντέλου.

Ειδικά σε portrait και fashion photography, όπου η εικόνα και η προσωπικότητα του ανθρώπου βρίσκονται στο επίκεντρο, η εμπιστοσύνη αποτελεί μέρος της ίδιας της δημιουργικής διαδικασίας.

Η σχέση φωτογράφου και μοντέλου δεν είναι απλώς τεχνική. Επηρεάζει άμεσα το αποτέλεσμα μπροστά στον φακό.

Και όταν η συνεργασία είναι σωστά οργανωμένη, η TFP μπορεί να γίνει κάτι περισσότερο από ένας τρόπος παραγωγής φωτογραφιών: μπορεί να γίνει η βάση για μια μακροχρόνια δημιουργική σχέση.

Τι Είναι το Model Release στη Φωτογραφία

Το Model Release είναι ένα γραπτό συμφωνητικό μεταξύ φωτογράφου και μοντέλου που καταγράφει τη συναίνεση και τους όρους με τους οποίους μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι φωτογραφίες στις οποίες απεικονίζεται το μοντέλο.

Με απλά λόγια, λειτουργεί ως ένας τρόπος να μεταφερθεί στο χαρτί αυτό που διαφορετικά μπορεί να μείνει σε μια προφορική συζήτηση ή σε μερικά μηνύματα στο Instagram.

Και αυτό έχει σημασία.

Σε μια TFP φωτογράφιση, ο φωτογράφος μπορεί να θεωρεί αυτονόητο ότι θα δημοσιεύσει τις εικόνες στο portfolio του, ενώ το μοντέλο μπορεί να έχει συμφωνήσει μόνο να πάρει τις φωτογραφίες για προσωπική χρήση. Ή μπορεί και οι δύο να θεωρούν δεδομένη τη χρήση στα social media, αλλά να μην έχουν συζητήσει ποτέ τι συμβαίνει αν μια φωτογραφία χρησιμοποιηθεί σε διαφήμιση.

Το Model Release έρχεται ακριβώς για να μειώσει αυτή την ασάφεια.

Είναι Υποχρεωτικό το Model Release σε Κάθε TFP Φωτογράφιση;

Δεν υπάρχει ένας γενικός κανόνας που να σημαίνει ότι κάθε φωτογραφία μοντέλου απαιτεί υποχρεωτικά ένα συγκεκριμένο έντυπο με τίτλο «Model Release».

Το σημαντικό είναι να διαχωρίζουμε την ανάγκη για σαφή συναίνεση και συμφωνία σχετικά με τη χρήση της εικόνας από την ύπαρξη ενός συγκεκριμένου τυποποιημένου εγγράφου.

Στην πράξη, ένα γραπτό Model Release μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμο όταν ο φωτογράφος θέλει να έχει ξεκάθαρη τεκμηρίωση για τη χρήση των εικόνων, ειδικά όταν αυτή ξεπερνά την απλή προσωπική ή editorial χρήση.

Το Model Release δεν δημιουργεί εμπιστοσύνη. Καταγράφει με σαφήνεια τι έχουν ήδη συμφωνήσει δύο άνθρωποι

Για παράδειγμα, διαφορετική περίπτωση είναι η δημοσίευση μιας φωτογραφίας στο προσωπικό portfolio του φωτογράφου και διαφορετική η χρήση της ίδιας φωτογραφίας σε διαφημιστική καμπάνια, σε προώθηση προϊόντος ή από τρίτη εταιρεία.

Γι’ αυτό δεν αρκεί να γράφει ένα Model Release απλώς «το μοντέλο επιτρέπει τη χρήση των φωτογραφιών».

Πρέπει να είναι σαφές ποια χρήση επιτρέπεται.

Τι Πρέπει να Περιλαμβάνει Ένα Model Release

Ένα Model Release πρέπει να είναι κατανοητό και να ανταποκρίνεται στην πραγματική συνεργασία.

Δεν χρειάζεται απαραίτητα να είναι ένα τεράστιο νομικό κείμενο που κανείς δεν διαβάζει. Αντίθετα, όσο πιο ξεκάθαρα περιγράφει τα βασικά σημεία, τόσο πιο χρήσιμο μπορεί να είναι.

Στοιχεία Φωτογράφου και Μοντέλου

Το έγγραφο πρέπει να προσδιορίζει ποιοι είναι οι συμβαλλόμενοι.

Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να περιλαμβάνει ονοματεπώνυμο, στοιχεία επικοινωνίας, ημερομηνία και στοιχεία της φωτογράφισης.

Αυτό μπορεί να φαίνεται αυτονόητο, αλλά αποκτά σημασία όταν οι φωτογραφίες πρόκειται να χρησιμοποιηθούν αρκετό καιρό μετά τη φωτογράφιση.

Περιγραφή της Φωτογράφισης

Καλό είναι να υπάρχει μια σύντομη αναφορά στη φωτογράφιση ή στο project στο οποίο αφορά η συμφωνία.

Έτσι αποφεύγεται η αμφιβολία σχετικά με το ποιες εικόνες αφορά το συγκεκριμένο Model Release.

Πού Μπορούν να Χρησιμοποιηθούν οι Φωτογραφίες

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο.

Το Model Release πρέπει να ξεκαθαρίζει, στον βαθμό που απαιτείται από τη συγκεκριμένη συνεργασία, αν επιτρέπεται η χρήση των φωτογραφιών:

• στο portfolio του φωτογράφου
• στην προσωπική ή επαγγελματική ιστοσελίδα
• στα social media
• σε φωτογραφικούς διαγωνισμούς
• σε εκθέσεις ή εκδόσεις
• σε editorial δημοσιεύσεις
• σε εκπαιδευτικό ή promotional υλικό
• σε εμπορικές ή διαφημιστικές εφαρμογές
• από τρίτους ή συνεργάτες

Η διαφορά μεταξύ αυτών των χρήσεων είναι σημαντική.

Ένας φωτογράφος μπορεί να θέλει απλώς να παρουσιάσει τη δουλειά του στο portfolio του. Ένας άλλος μπορεί να θέλει να χρησιμοποιήσει τη φωτογραφία για να προωθήσει μια εμπορική υπηρεσία ή προϊόν.

Δεν πρέπει να θεωρούμε ότι αυτές οι χρήσεις είναι αυτονόητα ίδιες.

Διάρκεια και Έκταση της Άδειας Χρήσης

Ένα ακόμη σημείο που αξίζει να αποσαφηνίζεται είναι το χρονικό και γεωγραφικό εύρος της χρήσης.

Για παράδειγμα, μπορεί να συμφωνείται ότι οι εικόνες θα μπορούν να χρησιμοποιούνται από τον φωτογράφο για το portfolio και τα social media του χωρίς συγκεκριμένο χρονικό περιορισμό.

Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να υπάρχει περιορισμένη άδεια ή διαφορετικοί όροι για συγκεκριμένες χρήσεις.

Όσο πιο σύνθετο είναι το project, τόσο περισσότερο χρειάζεται εξατομικευμένη διατύπωση.

Model Release και Δικαιώματα του Φωτογράφου

Ένα σημείο που συχνά προκαλεί σύγχυση είναι η σχέση μεταξύ του Model Release και των πνευματικών δικαιωμάτων του φωτογράφου.

Το Model Release δεν σημαίνει ότι το μοντέλο γίνεται συνδημιουργός της φωτογραφίας ούτε ότι ο φωτογράφος χάνει αυτομάτως τα δικαιώματά του πάνω στο φωτογραφικό έργο.

Στην Ελλάδα, ο Νόμος 2121/1993 αναγνωρίζει τις φωτογραφίες ως έργα που μπορούν να προστατεύονται από την πνευματική ιδιοκτησία και προβλέπει ότι ο δημιουργός αποκτά δικαιώματα πάνω στο έργο με τη δημιουργία του.

Αυτό όμως είναι διαφορετικό ζήτημα από το δικαίωμα του απεικονιζόμενου προσώπου και από το αν επιτρέπεται η συγκεκριμένη χρήση της εικόνας του.

Με άλλα λόγια:

άλλο είναι ποιος έχει τα πνευματικά δικαιώματα στη φωτογραφία και άλλο ποια δικαιώματα ή συναίνεση απαιτούνται για τη χρήση της εικόνας του μοντέλου.

Αυτή η διάκριση είναι θεμελιώδης για κάθε φωτογράφο που δουλεύει με ανθρώπους.

Model Release και Δικαίωμα στην Προσωπικότητα

Η εικόνα ενός ανθρώπου δεν είναι απλώς ένα ακόμη αντικείμενο μέσα στο κάδρο.

Το ελληνικό δίκαιο προστατεύει την προσωπικότητα και προβλέπει αξιώσεις όταν υπάρχει παράνομη προσβολή της. Το άρθρο 57 του Αστικού Κώδικα αποτελεί μία από τις βασικές διατάξεις που συνδέονται με αυτή την προστασία.

Περισσότερες πληροφορίες για το νομικό πλαίσιο και την ηθική της φωτογραφίας.

Γι’ αυτό η ύπαρξη μιας φωτογραφίας στο αρχείο του φωτογράφου δεν σημαίνει από μόνη της ότι κάθε πιθανή χρήση της είναι ελεύθερη.

Η συναίνεση του μοντέλου και οι όροι με τους οποίους δόθηκε έχουν σημασία.

Ιδιαίτερα όταν η φωτογραφία αποκτά διαφορετικό πλαίσιο από αυτό για το οποίο δημιουργήθηκε.

Μια εικόνα που δημιουργήθηκε για ένα προσωπικό portfolio μπορεί να αποκτήσει εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα αν χρησιμοποιηθεί αργότερα για να προωθήσει ένα προϊόν ή μια υπηρεσία.

Model Release και GDPR: Ποια Είναι η Σχέση;

Εδώ χρειάζεται μία ακόμη σημαντική διάκριση.

Το GDPR αφορά την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Η αναγνωρίσιμη εικόνα ενός φυσικού προσώπου μπορεί, ανάλογα με την περίπτωση και τον τρόπο επεξεργασίας, να εμπίπτει στο πλαίσιο των προσωπικών δεδομένων.

Στην Ελλάδα, το πλαίσιο προστασίας προσωπικών δεδομένων περιλαμβάνει τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR) και τον Νόμο 4624/2019.

Αυτό σημαίνει ότι ένα Model Release δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απλώς ως ένα γενικό «ναι, μπορείς να χρησιμοποιήσεις τη φωτογραφία μου».

Η συγκατάθεση, όταν χρησιμοποιείται ως νομική βάση για επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, πρέπει να αντιμετωπίζεται σύμφωνα με τις απαιτήσεις του σχετικού πλαισίου και να συνδέεται με συγκεκριμένο σκοπό.

Για έναν φωτογράφο αυτό μεταφράζεται σε κάτι πολύ πρακτικό:

μην γράφεις αόριστα ότι «επιτρέπεται κάθε χρήση για οποιονδήποτε σκοπό».

Περιέγραψε όσο γίνεται καθαρότερα τι πρόκειται να κάνεις με τις φωτογραφίες και για ποιον σκοπό.

Η σαφήνεια στη συναίνεση είναι πιο χρήσιμη από μια γενική φράση που προσπαθεί να καλύψει τα πάντα

Τι Δεν Κάνει Αυτόματα Ένα Model Release

Ένα Model Release δεν είναι ένα έγγραφο που εξαφανίζει κάθε πιθανό νομικό ζήτημα.

Δεν σημαίνει ότι ο φωτογράφος μπορεί να χρησιμοποιήσει οποιαδήποτε φωτογραφία με οποιονδήποτε τρόπο.

Δεν σημαίνει επίσης ότι παρακάμπτονται οι κανόνες για προσωπικά δεδομένα, ούτε ότι κάθε πιθανός όρος είναι αυτομάτως έγκυρος μόνο και μόνο επειδή υπογράφηκε.

Η αξία του βρίσκεται κυρίως στη σαφή καταγραφή της συμφωνίας.

Για αυτό, όταν η χρήση είναι εμπορική, αφορά ευαίσθητο περιεχόμενο, ανήλικα πρόσωπα, τρίτους δικαιούχους ή μεγάλης κλίμακας διαφημιστική εκμετάλλευση, είναι συνετό ο φωτογράφος να ζητά εξατομικευμένη νομική συμβουλή αντί να βασίζεται σε ένα γενικό template από το διαδίκτυο.

Το συγκεκριμένο άρθρο αποτελεί ενημερωτικό οδηγό και όχι εξατομικευμένη νομική γνωμοδότηση.

Πότε Ένα Model Release Γίνεται Ιδιαίτερα Σημαντικό

Για μια απλή δημιουργική TFP συνεργασία, οι όροι μπορεί να είναι σχετικά περιορισμένοι.

Όσο όμως αυξάνεται η εμπορική ή δημόσια χρήση των εικόνων, τόσο περισσότερο αξίζει να υπάρχει αναλυτική και γραπτή συμφωνία.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν:

• οι φωτογραφίες θα χρησιμοποιηθούν σε διαφημίσεις
• υπάρχει εμπορικός πελάτης
• το υλικό θα παραχωρηθεί σε τρίτους
• οι εικόνες θα χρησιμοποιηθούν για προϊόν ή υπηρεσία
• υπάρχει συμφωνία με brand
• το project έχει διεθνή χρήση
• το μοντέλο είναι ανήλικο
• η φωτογράφιση περιλαμβάνει ιδιαίτερα προσωπικό ή ευαίσθητο περιεχόμενο

Σε αυτές τις περιπτώσεις, το Model Release δεν πρέπει να είναι μια τυπική υπογραφή στο τέλος της ημέρας.

Πρέπει να αποτελεί μέρος της συνολικής συμφωνίας του project.

Όσο μεγαλώνει η αξία μιας εικόνας, τόσο περισσότερο αξίζει να είναι ξεκάθαρο ποιος μπορεί να την χρησιμοποιήσει, πώς και για ποιον σκοπό

Στην επόμενη ενότητα θα περάσουμε στο πρακτικότερο ίσως ερώτημα για έναν φωτογράφο: ποιος έχει τελικά τα δικαιώματα στις φωτογραφίες μιας TFP φωτογράφισης και τι μπορεί να κάνει ο φωτογράφος με αυτές μετά το shooting;

Ποιος Έχει τα Δικαιώματα στις Φωτογραφίες μιας TFP Φωτογράφισης

Ένα από τα συχνότερα ερωτήματα μετά από μια TFP φωτογράφιση είναι ποιος έχει τελικά τα δικαιώματα στις εικόνες.

Η απάντηση δεν είναι ότι «οι φωτογραφίες ανήκουν και στους δύο επειδή ήταν TFP».

Η TFP είναι τρόπος συνεργασίας και δεν καθορίζει από μόνη της το σύνολο των δικαιωμάτων πάνω στις φωτογραφίες. Στην Ελλάδα, το φωτογραφικό έργο μπορεί να προστατεύεται από την πνευματική ιδιοκτησία και ο δημιουργός του αποκτά τα σχετικά δικαιώματα με τη δημιουργία του έργου. Ο Ν. 2121/1993 αποτελεί το βασικό νομοθετικό πλαίσιο και έχει επικαιροποιηθεί και με μεταγενέστερες τροποποιήσεις.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι ο φωτογράφος μπορεί αυτομάτως να κάνει οποιαδήποτε χρήση της εικόνας του μοντέλου.

Πρέπει να ξεχωρίζουμε δύο διαφορετικά ζητήματα:

τα δικαιώματα πάνω στη φωτογραφία και τα δικαιώματα που συνδέονται με την απεικόνιση του προσώπου.

Το ποιος τράβηξε τη φωτογραφία και το αν επιτρέπεται να χρησιμοποιηθεί η εικόνα του ανθρώπου που φωτογραφήθηκε είναι δύο διαφορετικές ερωτήσεις

Μπορεί ο Φωτογράφος να Βάλει τις Φωτογραφίες στο Portfolio του;

Συνήθως αυτό είναι ένα από τα βασικά ζητούμενα μιας TFP συνεργασίας και καλό είναι να έχει συμφωνηθεί από πριν.

Το ίδιο ισχύει για την ιστοσελίδα, τα social media, διαγωνισμούς, εκθέσεις ή άλλες μορφές παρουσίασης της δουλειάς.

Αντίθετα, η χρήση μιας φωτογραφίας για διαφημιστική καμπάνια ή για την προώθηση προϊόντος μπορεί να αποτελεί διαφορετική περίπτωση και πρέπει να έχει προβλεφθεί με σαφήνεια.

Γι’ αυτό η καλύτερη πρακτική για τον φωτογράφο είναι απλή: μην αφήνεις τη χρήση των φωτογραφιών στην υπόθεση ότι «εννοείται». Συμφώνησέ την.

Τι Γίνεται αν το Μοντέλο Ζητήσει να Κατέβει μια Φωτογραφία;

Εδώ τα πράγματα μπορεί να γίνουν πιο σύνθετα.

Στο πλαίσιο προστασίας προσωπικών δεδομένων, τα φυσικά πρόσωπα έχουν συγκεκριμένα δικαιώματα, μεταξύ άλλων πρόσβασης, διόρθωσης, περιορισμού και διαγραφής υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει ο GDPR.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αίτημα διαγραφής μιας φωτογραφίας οδηγεί αυτομάτως στην υποχρέωση του φωτογράφου να τη διαγράψει από κάθε σημείο όπου έχει δημοσιευθεί. Το αποτέλεσμα εξαρτάται από τη νομική βάση της επεξεργασίας, τους συμφωνημένους όρους και τις συγκεκριμένες περιστάσεις.

Για αυτό είναι πολύ καλύτερο να έχει αντιμετωπιστεί το ζήτημα πριν από τη φωτογράφιση.

Ένα σαφές Model Release ή μια αντίστοιχα ξεκάθαρη γραπτή συμφωνία μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στο να γνωρίζουν και οι δύο πλευρές τι έχει συμφωνηθεί.

TFP Φωτογράφιση: Checklist Πριν από το Shooting

Πριν πατήσεις το shutter, μπορείς να κάνεις έναν πολύ απλό έλεγχο:

• Έχουμε συμφωνήσει το concept;
• Έχουμε καθορίσει ημέρα, ώρα και location;
• Είναι ξεκάθαρο ότι πρόκειται για TFP;
• Έχουμε συμφωνήσει τι θα παραδοθεί στο μοντέλο;
• Έχουμε συμφωνήσει πού μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι φωτογραφίες;
• Έχει διευκρινιστεί αν επιτρέπεται εμπορική χρήση;
• Υπάρχει γραπτή συμφωνία ή Model Release όπου χρειάζεται;
• Είναι όλοι οι συμμετέχοντες ενήμεροι για τη χρήση του τελικού υλικού;

Αν υπάρχει εμπορικός πελάτης, ανήλικο μοντέλο ή ιδιαίτερα ευαίσθητο περιεχόμενο, η συμφωνία χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερη προσοχή.

Το Model Release δεν αντικαθιστά τη νομική συμβουλή και ένα γενικό template από το internet δεν είναι απαραίτητα κατάλληλο για κάθε περίπτωση.

Συχνές Ερωτήσεις για TFP και Model Release

Συμπέρασμα: Η TFP Φωτογράφιση Χρειάζεται Σαφήνεια

Η TFP φωτογράφιση μπορεί να είναι ένας εξαιρετικός τρόπος για έναν φωτογράφο να δημιουργήσει, να πειραματιστεί και να εξελίξει το portfolio του.

Η επιτυχία της, όμως, δεν εξαρτάται μόνο από την κάμερα, τον φακό ή το φως.

Εξαρτάται και από τη συνεργασία.

Βρες το κατάλληλο μοντέλο, παρουσίασε καθαρά την ιδέα σου, συμφώνησε από πριν τι θα γίνει με τις φωτογραφίες και όταν η χρήση το απαιτεί, κατέγραψε τους όρους σε ένα σωστά διατυπωμένο Model Release.

Γιατί στο τέλος, μια καλή φωτογραφία είναι αυτή που θέλεις να δείχνεις.

Μια καλή συνεργασία είναι αυτή που θέλουν όλοι να ξανακάνουν.