Υπάρχουν φωτογράφοι που «βρίσκουν» το πορτρέτο νωρίς και άλλοι που φτάνουν σε αυτό αφού έχουν διανύσει μεγάλες αποστάσεις. Ο Χάρης Πουρουζίδης ανήκει ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία. Το πορτρέτο, στη δική του περίπτωση, δεν είναι αφετηρία αλλά προορισμός, αποτέλεσμα χρόνου, περιπλάνησης και μιας ματιάς που κορέστηκε από το τοπίο για να στραφεί τελικά στον άνθρωπο.
Με φόντο τη μοναξιά της φύσης και της πόλης, τη γλώσσα του κινηματογράφου και μια βαθιά εξοικείωση με το φως και το σκοτάδι, τα πορτρέτα του μοιάζουν περισσότερο με σκηνές παρά με απλές απεικονίσεις. Κάθε κάδρο αναζητά τον «ήρωά» του, άλλοτε στο πρόσωπο, άλλοτε στις λεπτομέρειες, άλλοτε σε κάτι που στέκεται διακριτικά στο περιθώριο.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο Χάρης μιλά για την οπτική περιπέτεια της φωτογραφίας, τη σημασία της αφαίρεσης, την εμπιστοσύνη ανάμεσα σε φωτογράφο και μοντέλο, αλλά και για το πώς το συναίσθημα του εφήμερου γίνεται το πραγματικό σημείο βαρύτητας μέσα στο κάδρο.
Από το φιλμ στο πορτρέτο
Ξεκινώντας από τα πρώτα σου βήματα με μηχανές φιλμ μέχρι σήμερα, πώς έχει διαμορφωθεί η προσωπική σου οπτική και η αίσθηση της αφήγησης μέσα από τα πορτρέτα σου;
Πέρασαν δεκαετίες μέχρι να αρχίσω να ασχολούμαι με το πορτρέτο είναι η αλήθεια. Σε αυτή την πορεία «βάπτισα» τον εαυτό μου φωτογράφο ταξιδιώτη, τοπίου φυσικού και αστικού, κ.α. Αυτή η εμπειρία και η πορεία μου μέσα στο φωτογραφικό χρόνο δημιούργησε μια «κορεσμένη ματιά» που έψαχνε κάτι διαφορετικό. Το κενό αυτό, δίχως να παραλείψω όλα τα προηγούμενα, γέμισε με τα πορτρέτα σε στούντιο τα οποία επηρεάστηκαν από τα ερεθίσματα των προηγούμενων χρόνων. Η μοναξιά της φύσης ή της πόλης έδωσαν τη δική τους έμπνευση και πορεία σε αυτό που φαντάζει στο μυαλό μου ως πορτρέτο.
Το κάδρο ως σκηνή
Το cinematic ύφος σου δίνει την αίσθηση ότι κάθε κάδρο είναι «σκηνή». Πώς αποφασίζεις τι θα αφαιρεθεί και τι θα αναδειχθεί για να δημιουργηθεί αυτή η ατμόσφαιρα;
Ξεκινώντας από το πιο πρακτικό που είναι οι 4 άκρες του κάδρου (αυτό είναι tip για όσους ξεκινούν τώρα τα βήματά τους). Είναι ένα εφαλτήριο βήμα για να αφαιρέσεις ότι δεν προσδίδει αξία σε αυτό που θέλεις να μεταδόσεις. Αλλά αν μπορώ να εμβαθύνω στην ερώτηση θα έλεγα ότι είναι η αναζήτηση του ήρωα μέσα στο κάδρο. Κάποιες φορές αυτός μπορεί να είναι εμφανής όπως στα πορτρέτα ή στον άνθρωπο γενικά. Κάποιες άλλες βρίσκεται κάπου παράμερα αλλά αν κοιτάξεις καλά θα καταλάβεις ότι είναι εκεί για να πάει μπροστά την ιστορία που θα πλάσει στο μυαλό του ο θεατής.
Η δύναμη της λεπτομέρειας
Η εστίαση στα μαλλιά, το πρόσωπο και τις μικρές λεπτομέρειες είναι χαρακτηριστικό σου. Πώς αυτές οι λεπτομέρειες γίνονται μέρος της ιστορίας που θέλεις να πεις;
Τα μαλλιά είναι κομμάτι της επαγγελματικής μου φωτογραφικής δουλειάς στην εταιρία που εργάζομαι. Όμως στα χρόνια που φωτογραφίζω μαλλιά έχω έρθει σε μεγάλη επαφή με έναν καλλιτεχνικό κόσμο που δεν τον παρατηρείς εύκολα και δεν μπορείς άμεσα να καταλάβεις την αξία της δουλειάς του και αυτοί είναι οι κομμωτές και κυρίως οι colorists. Τα χρώματα, οι τεχνικές και η αγάπη που δίνουν σε αυτό αυτό που κάνουν είναι πραγματικά κάτι μοναδικό και τους εντάσσει επάξια στο καλλιτεχνικό φάσμα. Έτσι με τη δική τους συμβολή πλάθω φωτογραφικές ιστορίες μέσα από αυτό που λέμε «beauty editorial photography». Όπως λέει και η αγγλική παροιμία «ο διάολος βρίσκεται στις λεπτομέρειες».
Η φωτογραφία για εμένα χωρίζεται σε 3 πλάνα, ευρύ, μεσαίο και κοντινό. Κάτι σαν πρόλογος, κυρίως θέμα και επικός επίλογος που είναι οι λεπτομέρειες. Δίχως λοιπόν τις λεπτομέρειες η αφήγηση θα γινόταν μονότονη και βαρετή σαν έκθεση παιδιού 3ης δημοτικού, «σηκώθηκα,πλύθηκα,έφαγα, έπαιξα, ήταν ωραία».
Σώμα και προσωπικότητα
Ποιο είναι το πρώτο στοιχείο που παρατηρείς σε ένα μοντέλο και πώς αυτό καθοδηγεί τον τρόπο που το πορτρέτο θα αφηγηθεί την προσωπικότητά του;
Η στάση του σώματος θεωρώ ότι είναι το πρώτο που φανερώνει την προσωπικότητα του ανθρώπου που θα φωτογραφηθεί. Στο στούντιο βέβαια είναι δουλειά του φωτογράφου να την αλλάξει, αλλά πριν ξεκινήσει η φωτογράφιση μπορείς να καταλάβεις πολλά από τον τρόπο που κάποιος κινείται στο χώρο για το πώς θα εμφανιστεί και στις φωτογραφίες. Στη συνέχεια μπαίνουν μέσα και τα υπόλοιπα φυσικά χαρακτηριστικά του που συμπληρώνουν τις λεπτομέρειες. Ματιά, κίνηση, φως κτλ.
Η οπτική περιπέτεια
Αναφέρεις ότι η φωτογραφία για σένα είναι «οπτική περιπέτεια» και «εξερεύνηση». Πώς μετατρέπεται αυτή η περιπέτεια σε εικόνες που διατηρούν τον χρόνο και το φως;
Όταν πιάνεις τη μηχανή γίνεσαι αυτομάτως ένας άλλος Indiana Jones. Είναι σαν να πατάει κάποιος ένα κουμπί και το μυαλό σου μπαίνει σε λειτουργία ανίχνευσης. Τα μάτια κοιτούν τα πάντα, κινούμενο και μη, ψάχνοντας να βρουν κάτι «ενδιαφέρον». Με τον καιρό το «κάτι ενδιαφέρον» αλλάζει. Στην αρχή είναι αντικείμενα, άνθρωποι, κατασκευές. Αυτή τη στιγμή στη δική μου ματιά το «κάτι ενδιαφέρον» βρίσκεται στο ίδιο το φως και το σκοτάδι. Δεν μπορείς λοιπόν να φωτογραφίζεις χωρίς να ζεις μια οπτική περιπέτεια, χωρίς να κοιτάς ασταμάτητα για εικόνες που μπορούν να μιλήσουν με τη δική τους φωνή η κάθε μια. Δίχως «περιπέτεια» δεν υπάρχουν φωτογραφίες.
Χτίζοντας εμπιστοσύνη
Πώς δημιουργείται η εμπιστοσύνη με το μοντέλο ώστε το πορτρέτο να αποκαλύπτει κάτι πραγματικά προσωπικό και όχι μόνο επιφανειακό;
Η απάντηση είναι πιο πολύπλοκη από όσο νομίζουμε. Οι φωτογράφοι που έχουν πολύχρονες προσωπικές εμπειρίες με τα μοντέλα τους, σίγουρα μπορούν να πάρουν πολύ περισσότερα σε έκφραση και άνεση. Αν αναφερθούμε στις συνεργασίες της μιας φόρας τότε το μόνο εργαλείο που έχεις στη διάθεση σου είναι η συνομιλία. Στην καλύτερη περίπτωση μια κουβέντα 30 λεπτών πίνοντας έναν καφέ μπορεί να βοηθήσει πολύ. Μιλώντας όχι για τη φωτογράφιση αλλά κυρίως για τον ίδιο τον άνθρωπο. Η ενσυναίσθηση που θα δείξεις σε αυτή τη συνομιλία μπορεί να ξεκλειδώσει κάτι προσωπικό. Βοηθά πολύ επίσης και η παρατήρηση σε κάτι που κάνει το μοντέλο σου ασυναίσθητα. Για παράδειγμα πριν λίγο καιρό κατά τη διάρκεια που ο κομμωτής δούλευε στα μαλλιά ενός μοντέλου, παρατήρησα ότι έβλεπε στο κινητό anime. Αυτό ήταν αμέσως μια ανοιχτή πόρτα για να δείξω ενδιαφέρον σε κάτι που αρέσει στον άνθρωπο όχι στο μοντέλο.
Ιστορίες μέσα στην εικόνα
Η φαντασία σου παίζει ρόλο όταν οι εικόνες «δεν εξιστορούνται». Πώς επινοείς ιστορίες ή παραμύθια μέσα από πορτρέτα που δεν έχουν εγγενή αφήγηση;
Κάθε φωτογραφία είναι μια οπτική περιπέτεια όπως είπαμε πριν, όχι μόνο κατά τη σύλληψη της φωτογραφίας αλλά και κατά τη θέαση της. Αν διαθέτεις φαντασία και όρεξη να κοιτάξεις πραγματικά, τότε μπορείς στο μυαλό να δημιουργήσεις πολλές μικρές ιστορίες. Ιστορίες που ξεκινούν με ερωτήματα που αφήνουν πίσω τους αντικείμενα, ματιές, ή κινήσεις που κατοικούν μέσα στην εικόνα. Με την παρατήρηση της μπορείς να φτιάξεις έναν ολάκερο κόσμο μέσα από αυτήν και να γίνεις εξερευνητής του γεννώντας μικρά ερωτήματα. Γιατί υπάρχει ένα ψαλίδι πάνω στο τραπέζι; Τι κοιτάζει έξω από το παράθυρο; Ποιος έκανε τα πουλιά να απογειωθούν; Είναι πραγματικά διασκεδαστικό!
Τεχνολογία και δημιουργία
Συνδυάζεις τεχνολογία και αισθητική: η εμπειρία σου στην πληροφορική έχει επηρεάσει τον τρόπο που προσεγγίζεις το ψηφιακό υλικό;
Ναι πάρα πολύ. Ο ψηφιακός κόσμος της πληροφορικής μπήκε στη ζωή μου το 1989 και δεν έφυγε ποτέ. Αυτή η διαρκής εκπαίδευση και ενασχόληση έκανε την επεξεργασία της φωτογραφίας να φαίνεται πολύ εύκολη γιατί μπορώ να κατανοώ με γρήγορους ρυθμούς τα εργαλεία των προγραμμάτων κερδίζοντας έτσι αρκετό χρόνο στο να παράγω επεξεργασμένες εικόνες. Πέραν τούτου μαζί με τον κινηματογράφο που προσφέρει απλόχερα έμπνευση για φωτογραφία το ίδιο κάνουν και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια όχι μόνο σε οπτικό επίπεδο μέσω των εικόνων τους αλλά και στην καλλιέργεια της φαντασίας λόγω της διαδραστικότητας που παρέχουν σε αντίθεση με το σινεμά.
Εικόνα και λόγος
Η φωτογραφία σου συνομιλεί με στοχασμούς και γραφές. Πώς συνδέεις την εικόνα με τα λόγια σου ώστε ο θεατής να βιώσει κάτι παραπάνω από μια απλή παρατήρηση;
Μου αρέσει η ενδοσκόπηση και η γραφή. Έχω γράψει αρκετά φωτογραφικά άρθρα εξωτερικεύοντας έτσι τον συναισθηματικό μου κόσμο συνδυάζοντας κείμενο και φωτογραφία.Όταν γύρω μου ο κόσμος σωπαίνει και το μυαλό μου αρχίζει να κάνει σκέψεις για τη ζωή με ότι αυτή περιέχει αυτόματα έρχεται μπροστά μου μια φωτογραφία που έχω τραβήξει. Μπορεί να είναι πρόσφατη μπορεί να είναι και πριν 10 χρόνια δεν έχει σημασία. Βρισκόταν στο συρτάρι και περίμενε κάποιες λέξεις για να την πλαισιώσουν ως μια προσωπική μαρτυρία όχι σαν μια περιγραφή. Αυτές οι σκέψεις λοιπόν γίνονται μια λεζάντα, μια προσωπική άποψη που φωνάζει «Να ορίστε! Το βλέπεις και στην φωτογραφία!».
Το εφήμερο στο κάδρο
Αν έπρεπε να συνοψίσεις τη φιλοσοφία σου σε ένα μόνο πορτρέτο, ποιο θα ήταν το «σημείο βαρύτητας» του κάδρου και τι θα άφηνες έξω συνειδητά;
Το συναίσθημα του εφήμερου. Θα άφηνα έξω συνειδητά οτιδήποτε θα πρόδιδε βιασύνη.
Επίλογος
Στον πυρήνα της δουλειάς του Χάρη Πουρουζίδη δεν βρίσκεται η τελειότητα, αλλά η παρατήρηση. Όχι η βιασύνη, αλλά ο χρόνος. Τα πορτρέτα του δεν ζητούν απλώς να τα δεις, σε προσκαλούν να σταθείς, να αναρωτηθείς, να επινοήσεις τις δικές σου μικρές ιστορίες. Να γίνεις, έστω για λίγο, εξερευνητής μέσα σε ένα καρέ.
Σε μια εποχή όπου η εικόνα παράγεται μαζικά και καταναλώνεται στιγμιαία, η επιλογή του να αφήνει έξω οτιδήποτε προδίδει βιασύνη μοιάζει σχεδόν πολιτική πράξη. Γιατί τελικά, όπως ο ίδιος αφήνει να εννοηθεί, η φωτογραφία δεν είναι ζήτημα εργαλείων ή τεχνολογίας, αλλά ζήτημα παρουσίας και το πιο δυνατό πορτρέτο είναι εκείνο που μας θυμίζει πόσο εφήμερη (και για αυτό πολύτιμη), είναι κάθε στιγμή.
Ακολουθήστε τη δουλειά του
Η φωτογραφία του Χάρη Πουρουζίδη δεν εξαντλείται σε ένα portfolio. Εξελίσσεται, μεταμορφώνεται και συνεχίζει να αφηγείται ιστορίες στον χρόνο και αυτό αποτυπώνεται καθαρά και στα social media του. Εκεί, το πορτρέτο λειτουργεί σαν καθημερινό πεδίο εξερεύνησης: φως και σκοτάδι, λεπτομέρειες που μιλούν χαμηλόφωνα, εικόνες που δεν βιάζονται να εντυπωσιάσουν.
Τα παρακάτω frames αποτελούν ένα χαρακτηριστικό δείγμα της οπτικής του υπογραφής. Όχι ως «καλύτερες στιγμές», αλλά ως στάσεις σε μια συνεχή οπτική περιπέτεια που αξίζει να παρακολουθήσετε.
Βρείτε τον και ακολουθήστε τη δουλειά του στα social media για να δείτε πώς χτίζεται, μέρα με τη μέρα, ένα προσωπικό visual signature.
📸 Instagram: @hpourouz
🌐 Portfolio: https://www.pixelscape.gr/hpourouz/
🌐 Projects: https://www.midlifephotos.gr
▶️ YouTube: Χάρης Πουρουζίδης
Όλες οι φωτογραφίες που εμφανίζονται σε αυτό το άρθρο είναι πνευματική ιδιοκτησία του δημιουργού και προστατεύονται από τη νομοθεσία περί πνευματικών δικαιωμάτων. Απαγορεύεται η αντιγραφή, αναδημοσίευση ή οποιαδήποτε χρήση χωρίς ρητή έγγραφη άδεια.
