Κάθε φωτογράφος διαμορφώνει τη δική του οπτική γλώσσα μέσα από τις επιλογές, τις επιρροές και τις αλλαγές που συναντά στη δημιουργική του πορεία. Για τον Νίκο Λάτσιο, η εξέλιξη δεν υπήρξε μια ευθεία διαδρομή, αλλά μια συνεχής διαδικασία επαναπροσδιορισμού. H αναζήτηση δεν αφορά την προσκόλληση σε ένα συγκεκριμένο είδος, αλλά την επιθυμία να δημιουργεί εικόνες που μεταφέρουν τον θεατή σε μια διαφορετική πραγματικότητα και τον προσκαλούν να παραμείνει μέσα τους λίγο περισσότερο.
Στις φωτογραφίες του συναντάμε μια προσεγμένη σύνθεση, κινηματογραφική ατμόσφαιρα και έναν φωτισμό που δεν λειτουργεί μόνο τεχνικά, αλλά και ως βασικό αφηγηματικό εργαλείο. Από τις conceptual συνθέσεις μέχρι τη σύγχρονη αισθησιακή φωτογραφία, αναζητά διαρκώς νέους τρόπους έκφρασης, χωρίς να χάνει τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν τη δουλειά του: την προσοχή στη λεπτομέρεια, τον φωτισμό και την επιθυμία να δημιουργεί εικόνες που λειτουργούν ως εμπειρίες και όχι ως απλές καταγραφές.
Στη στήλη Visual Signature, συζητάμε μαζί του για την έννοια της προσωπικής οπτικής ταυτότητας, τη δημιουργία εικόνων σε μια εποχή τεχνολογικών αλλαγών, τη σχέση με τα μοντέλα και την ανάγκη η φωτογραφία να εξακολουθεί να αποτελεί μια βαθιά ανθρώπινη διαδικασία.
Η οπτική υπογραφή
Πολλοί φωτογράφοι αναζητούν μια προσωπική οπτική υπογραφή, ενώ άλλοι θεωρούν ότι αυτή προκύπτει φυσικά μέσα από τη διαδρομή τους. Πώς αντιλαμβάνεσαι εσύ την έννοια του visual signature και τη σχέση της με την προσωπική εξέλιξη ενός δημιουργού;
Η προσωπική μου διαδρομή ξεκίνησε από την επεξεργασία εικόνας, πολύ πριν πιάσω φωτογραφική μηχανή στα χέρια μου και όταν τελικά το έκανα, με τράβηξαν είδη που μου επέτρεπαν να αναδείξω τις ικανότητες μου στο Photoshop, όπως conceptual εικόνες φαντασίας και highly polished glamour πορτρέτα.
Με την έλευση της τεχνητής νοημοσύνης, τέτοιες εικόνες κατέληξαν τετριμμένες, οπότε ένιωσα ότι είχε έρθει η στιγμή να αλλάξω κατεύθυνση. Αποφάσισα να μετακινηθώ προς την αισθησιακή φωτογραφία καθώς είναι ένα είδος που τα περισσότερα μοντέλα που το επιλέγουν, το κάνουν όχι μόνο για τις φωτογραφίες που θα πάρουν αλλά και για την εμπειρία της φωτογράφισης, κάτι που καμία τεχνολογία δεν μπορεί να υποκαταστήσει.
Έτσι, ίσως η δική μου προσέγγιση στο θέμα «visual signature» να διαφέρει από αυτή που συνήθως περιμένει κανείς, καθώς δεν καταστάλαξα ποτέ σε αυστηρά συγκεκριμένο είδος και στυλ. Κοιτάζοντας το σύνολο της δουλειάς μου μέσα από όλα τα φωτογραφικά είδη στο portfolio μου, διαπιστώνω ότι οι μοναδικές σταθερές είναι ο προσεγμένος φωτισμός και η καλαισθησία σύμφωνα με τα δικά μου αισθητικά κριτήρια. Αυτά είναι τα στοιχεία που θα μπορούσες να χαρακτηρίσεις ως τη δική μου οπτική υπογραφή.
Η σκηνοθεσία του ονείρου
Βλέποντας τη δουλειά σου, υπάρχει μια σταθερή παρουσία της σκηνοθεσίας: οι άνθρωποι, οι χώροι και το φως μοιάζουν να συμμετέχουν σε μια αφήγηση. Πότε μια φωτογραφία παύει να είναι καταγραφή και γίνεται δημιουργία ενός νέου κόσμου;
Στις εικόνες μου προσπαθώ πάντα να εισάγω στοιχεία που τις κάνουν να βρίσκονται σε έναν χώρο ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη φαντασία. Θέλω εσύ, σαν θεατής, να δεις στις φωτογραφίες μου κάτι πιθανότατα δε θα δεις στην πραγματική ζωή. Πιστεύω στη δύναμη της τέχνης να πλάθει υποκειμενικές πραγματικότητες και φιλοδοξώ να βυθίσω τον θεατή της φωτογραφίας μου μέσα σε έναν κόσμο που θα του ξυπνήσει ενδόμυχες σκέψεις, ένστικτα και συναισθήματα.
Ο ρόλος του μοντέλου
Στις φωτογραφίες σου το πρόσωπο και το σώμα συχνά μοιάζουν να υποδύονται έναν ρόλο. Τι αναζητάς από το άτομο που βρίσκεται μπροστά στον φακό σου; Μια έκφραση, μια ψυχολογία ή μια μεταμόρφωση;
Και τα τρία. Συνεργάζομαι στενά με τα μοντέλα μου ώστε να μου δώσουν το καλύτερο αποτέλεσμα που μπορούν. Καθώς δουλεύω κυρίως με ερασιτέχνες μοντέλα, τα καθοδηγώ στην πόζα και την έκφραση για να εκμαιεύσω το αποτέλεσμα που θέλω. Πριν τη φωτογράφιση υπάρχει μία συνεννόηση προκειμένου να βρούμε κοινό καλλιτεχνικό τόπο σε concept που να μας εκφράζουν και μετά απομένει μόνο να υπάρχει καλή προετοιμασία και καλή διάθεση την ημέρα της φωτογράφισης. Αν και αρχικά αναζητώ συγκεκριμένες πόζες και εκφράσεις, στη συνέχεια δίνω την ελευθερία στο μοντέλο να πάρει τον ρόλο που δημιουργήσαμε μαζί και να τον κάνει δικό του. Κάποιες από τις πιο εκφραστικές εικόνες μου, δημιουργήθηκαν με αυτό τον τρόπο.
Ο διάλογος με τον χώρο
Σε μια από τις φωτογραφίες σου, ένας εγκαταλελειμμένος χώρος μετατρέπεται από ένα απλό τοπίο σε μια σκηνή με έντονη ψυχολογική φόρτιση, όπου το πρόσωπο μοιάζει να αποτελεί μέρος μιας μεγαλύτερης αφήγησης. Τι ήταν αυτό που σε οδήγησε σε αυτή τη συνύπαρξη ανθρώπου και χώρου; Ξεκίνησε η εικόνα από την τοποθεσία, από την ιστορία που ήθελες να δημιουργήσεις ή από το συναίσθημα που αναζητούσες;
Η συγκεκριμένη φωτογράφιση ήταν μία σπάνια εξαίρεση καθαρού αυτοσχεδιασμού καθώς τόπος και μοντέλο μου ήταν πρότινος άγνωστα οπότε δεν ήξερα τι να περιμένω. Βασική ιδέα ήταν η αποτύπωση της αντίθεσης ανάμεσα στον παλιό, ανεπιθύμητο χώρο και το νέο, ποθητό σώμα αλλά το μοντέλο μου μπόρεσε να μου δώσει πολύ περισσότερα και δημιουργήθηκαν υπέροχες φωτογραφίες εκείνη την ημέρα, που αν και είχαν σκοπό να αποτυπώσουν αντίθεση, ολοκληρώθηκαν μέσα από άψογη συνεργασία.
Η αισθητική και το συναίσθημα
Η αισθητική ομορφιά είναι έντονη στο έργο σου, αλλά οι εικόνες σου δεν μένουν μόνο στην επιφάνεια. Πώς ισορροπείς ανάμεσα στην αισθητική και στο συναίσθημα που θέλεις να προκαλέσεις;
Η ερώτηση κάνει το σύνολο της δουλειάς μου να φαίνεται σαν να ανήκει στην κατηγορία fine-art αλλά κατά καιρούς έχω βγάλει φωτογραφίες που σίγουρα δεν θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν έτσι καθώς δεν σνομπάρω κανένα είδος φωτογραφίας, ούτε καν τα πιο προκλητικά. Θεωρώ πως όλα τα είδη έχουν τη θέση τους και δεν φοβάμαι να πειραματιστώ με κανένα που μου κεντρίζει το ενδιαφέρον.
Κοιτάζοντας γύρω μου βρίσκω πως υπάρχει υπέρμετρα μία «αισθητική της παρακμής» με πάρα πολλούς στην Ελλάδα να σνομπάρουν οτιδήποτε φτιαγμένο για να είναι όμορφο και να θεωρούν τέχνη μισογκρεμισμένους τοίχους γεμάτους ταγκιές και τασάκια με διακόσια σβησμένα τσιγάρα. Ως προσωπική μου αντίδραση σε αυτή την κουλτούρα, η εξωραϊστική επιμέλεια είναι έντονη στη δουλειά μου με σκοπό οι εικόνες που δημιουργώ να αποτελέσουν για τον θεατή μία απόδραση από την πραγματικότητα. Στόχος μου είναι να προκαλέσω έντονα συναισθήματα με μία εικόνα που είναι συνολικά όσο πιο όμορφη γίνεται και αφήνω τον θεατή να επικεντρωθεί στο κομμάτι που τον αγγίζει περισσότερο.
Η εμπιστοσύνη μπροστά στον φακό
Στη φωτογραφία πορτρέτου υπάρχει πάντα μια σχέση ανάμεσα στον φωτογράφο και στο πρόσωπο που φωτογραφίζει. Πώς χτίζεται η εμπιστοσύνη ώστε κάποιος να εκφράσει κάτι που ίσως δεν δείχνει στην καθημερινότητά του;
Στα είδη πορτρέτου που φωτογραφίζω, το μοντέλο δεν φανερώνει με άμεσο τρόπο στοιχεία της προσωπικότητάς του αλλά καλείται να παίξει έναν ρόλο, κάτι που τα περισσότερα μοντέλα κάνουν με ευκολία. Από την άλλη, καθώς το στοιχείο του αισθησιασμού είναι έντονο στη δουλειά μου, συχνά έχω να δουλέψω με μοντέλα που δεν αποκαλύπτουν στον φακό την προσωπικότητά τους αλλά το σώμα τους, ενίοτε για πρώτη φορά. Κάποια από αυτά τα μοντέλα δεν τα έχω ξανασυναντήσει πριν την ημέρα της φωτογράφισης οπότε δεν έχει προκύψει η ευκαιρία να οικοδομήσουμε οικειότητα από κοντά. Προκειμένου να νιώσουν άνετα, τα προσκαλώ να έχουν μαζί τους κάποιο δικό τους άτομο και εγώ έχω συχνά μαζί μου για βοηθούς, μοντέλα που έχουν ποζάρει γυμνά για μένα στο παρελθόν, τα οποία βοηθούν πολύ στο να δημιουργηθεί κλίμα εμπιστοσύνης.
Η συνειδητή δημιουργία
Αν κοιτάξεις πίσω το σύνολο της δουλειάς σου, υπάρχουν στοιχεία που επανέρχονται χωρίς να τα έχεις επιλέξει συνειδητά; Έχεις ανακαλύψει μέσα στις εικόνες σου έναν τρόπο να βλέπεις τον κόσμο που δεν είχες αντιληφθεί όταν δημιουργούσες;
Δεν έχω ανακαλύψει άγνωστα μοτίβα στη δουλειά μου, γιατί η διαδικασία μου είναι εξαρχής πολύ συνειδητή. Οι λήψεις που θέλω να βγάλω σε κάθε φωτογράφιση είναι σχεδιασμένες πολύ πριν πιάσω τη φωτογραφική μηχανή στα χέρια μου και συνήθως καταλήγουν κοντά σε αυτό που είχα φανταστεί. Η έκπληξη δεν βρίσκεται σε αυτό που θα αποκαλύψουν οι εικόνες μου σε εμένα, αλλά στο τι θα ξυπνήσουν στον θεατή.
Η δεύτερη γέννηση της εικόνας
Ποια είναι η στιγμή που αισθάνεσαι ότι μια φωτογραφία «ολοκληρώθηκε»; Όταν πετύχει τεχνικά αυτό που είχες φανταστεί ή όταν αποκτήσει μια αίσθηση που δεν μπορούσες να προβλέψεις;
Οι φωτογραφίες μου δημιουργούνται δύο φορές: μία κατά τη λήψη και μία κατά την επεξεργασία την οποία θεωρώ αναπόσπαστο κομμάτι της δουλειάς μου. Ξεκινώ έχοντας μία αρχική εικόνα του τι θέλω να πετύχω, αλλά και στα δύο στάδια αφήνω πάντα χώρο στον εαυτό μου και το μοντέλο για πειραματισμό και αυθορμητισμό. Συχνά διαπιστώνω πως στην πορεία προκύπτει κάτι πιο δυνατό από την αρχική ιδέα και δεν φοβάμαι να ακολουθήσω τη νέα κατεύθυνση.
The Last Frame
Αν η τελευταία φωτογραφία που θα δημιουργούσες δεν χρειαζόταν να εξηγήσει τίποτα και έπρεπε να κρατήσει μόνο ένα συναίσθημα, μια στιγμή ή μια αίσθηση από τον τρόπο που βλέπεις τον κόσμο, τι θα ήθελες να περιέχει αυτό το τελευταίο κάδρο;
Η απάντηση είναι δύσκολη γιατί η τελευταία μου φωτογραφία θα είναι αναπόσπαστο κομμάτι της στιγμής στην οποία θα δημιουργηθεί και των λόγων για τους οποίους θα είναι η τελευταία μου. Δεν ξέρω ποιος άνθρωπος θα είμαι τότε ούτε πώς θα βλέπω τον κόσμο αλλά αν έπρεπε να κάνω αυτό το τελευταίο κλικ σήμερα, θα ήταν ένας τοίχος με έναν διακόπτη που πάνω του πέφτει το τελευταίο φως ενός ηλιοβασιλέματος, την τελευταία στιγμή πριν περάσουμε από το φυσικό φως στο εξολοκλήρου τεχνητό.
Επίλογος
Μέσα από τη συζήτησή μας, ο Νίκος Λάτσιος περιγράφει μια φωτογραφική προσέγγιση που στηρίζεται στη συνειδητή δημιουργία και όχι στην τυχαία καταγραφή. Η σκηνοθεσία, ο φωτισμός και η επεξεργασία αποτελούν αναπόσπαστα μέρη της ίδιας αφήγησης, ενώ η συνεργασία με το μοντέλο μετατρέπει κάθε φωτογράφιση σε μια κοινή δημιουργική εμπειρία.
Η Visual Signature του δεν περιορίζεται σε ένα συγκεκριμένο είδος ή μια επαναλαμβανόμενη αισθητική φόρμα. Αναδύεται μέσα από τη συνέπεια με την οποία αναζητά εικόνες που ισορροπούν ανάμεσα στην τεχνική αρτιότητα και το συναίσθημα, δημιουργώντας κόσμους που δεν επιδιώκουν να μιμηθούν την πραγματικότητα, αλλά να την υπερβούν.
Και ίσως εκεί να βρίσκεται η ουσία της φωτογραφικής του ματιάς: στη διαρκή αναζήτηση εικόνων που δεν εξαντλούνται στην πρώτη ανάγνωση, αλλά συνεχίζουν να ενεργοποιούν τη φαντασία του θεατή, πολύ μετά τη στιγμή που θα απομακρυνθεί από το κάδρο.
Στα social media του ο Νίκος Λάτσιος μοιράζεται επιλεγμένα έργα από τη φωτογραφική του πορεία, νέες δημιουργίες και στιγμές από τη διαδικασία πίσω από το κάδρο. Ανακαλύψτε περισσότερες εικόνες από τον κόσμο του και παρακολουθήστε την εξέλιξη της Visual Signature του μέσα από το φως, τη σύνθεση, τη σκηνοθεσία και την ιδιαίτερη αισθητική που χαρακτηρίζουν τη δουλειά του.
📸 Instagram: @nikos.latsios_photography
* Όλες οι φωτογραφίες που εμφανίζονται σε αυτό το άρθρο είναι πνευματική ιδιοκτησία του δημιουργού και προστατεύονται από τη νομοθεσία περί πνευματικών δικαιωμάτων. Απαγορεύεται η αντιγραφή, αναδημοσίευση ή οποιαδήποτε χρήση χωρίς ρητή έγγραφη άδεια.
